Sebepler ve Yollar bir yol filmi. İzleyiciyi uzun bir yolculuğa çıkarıyor ve bu yolculuğun sebepleri ile ilgili birçok şey söylüyor izleyicisine Filmi izlerken üniversite döneminde 20 saate yakın süren yolculuklarımı hatırladım .Böylesi uzun yolculuklarda bazen yanınızda oturan yolcu çok konuşur, başta dikkatinizi çekmez anlattıkları; uzaklarda beliren evlerin camlarına, ufuklara kadar uzanan bozkırlara bakarsınız. Fakat bir yerde – biraz da tanıdıkça yol arkadaşınızı -anlattıklarını dinlemeye başlarsınız. Parça parça birçok farklı hayattan kesitler dinlersiniz bazen de siz konuşur siz anlatırsınız hayatınıza dair şeyleri. Bazıları doğru bazıları abartılmış bir çok hikaye parçasıdır konuşulan.
Film aslında bir yolculuk içinde paranteze alınmış hikayeler anlatıyor. Hayatları ve hikayeleri bambaşka olan iki adamın yolları Gürcistan üzerinden Türkiye’ye kaçak nargile tütünü getirmek üzere birleşiyor. İşleri uzun süredir yapan Tahir büyük balıkların peşindeyken ilk defa kaçakçılık yapacak olan Ömer ise -sonradan öğreneceğimiz üzere- hayatın onu bir noktada mecbur bıraktığı bu rotaya girmiştir. Bu ana hikaye üzerinde bir çok parantezler açılıyor Tahir’in Gürcü Sevgilinin hikayesi, dil ovasındaki ailesinin hikayesi, Ömer’in hikayesi, intihar eden babanın hikayesi, kaçakçıların hikayesi ve diğer hikayeler. Bazı hikâyelerin sonunu biliyoruz, parantez kapanıyor. Bazı hikayelerse tıpkı o uzun yolculuklarda dinlediğimiz parça parça anlatılardaki gibi yarım kalıyor.
Yönetmen karakterlerine bu uzun yolculukta sıkça konuşan yolcular gibi hikayeyi anlattırıyor. Filmi benzerlerinden ayıranda bu yönü oluyor, inanılmaz derecede doğal diyaloglar izliyoruz zira ancak bu doğallığın kaldırabileceği düşük tempoya rağmen film izleyiciyi bu yolculuğa devam etmeye ikna edebiliyor. Öyle ki coğrafyanın ve zamanenin 1800 dolara razı olabilen ancak 2 milyon dolarında hayalini kurabilen insanlarının çizgi dışında geçen hayatlarının gerçekliğiyle örtüşüyor. Film konusu itibariyle Bir Ticaret Masalı (2008) , gibi filmleri hatırlatırken anlatı ve duygu dili açısından yer yer Rumen yeni dalgası (noul val romanesc) filmlerini (The Treasure,2016) hatırlatıyor. Buna karşın benzerlerinden bu gerçekliği ve diyaloglarıyla ayrılıyor.
Tahir Ömer’e film boyunca canfelek diyor.Felek manası itibariyle şans, baht, kader, döngü gibi manalara geliyor. Ben bu tabiri şöyle anlıyorum, yol ve baht arkadaşı. Normalde bir araya gelmeleri çok mümkün görünmeyen iki farklı insanı felek bu yolda farklı sebeplerle bir araya getiriyor. Yönetmen de bu anlatıda yolculuk boyunca Tahir ve Ömer’e dair sebepleri diyaloglarla, kelimeleri kazıyarak ortaya çıkarıyor.
Notlar:
Filmi aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz
Sebepler ve yollar filmi;İnsanoğlunun duygularının, ihtiraslarının,toplumsal değer yargıları ve inançlarının bir kesitini eğip bükmeden olduğu gibi anlatabilme başarısı göstermiş ender projelerden birisi olarak karşımıza çıkıyor…
Yalın bir dil ile yazılmış senaryo ve inanılmaz doğallıkta bir eser ortaya çıkaran senarist,yönetmen ve oyuncuları tebrik ediyorum.