Filmler Fikirler Interview
Mai Al-Nakib
September 2026
- How did your relationship with literature and writing begin? Were there any particular writers or works that had a significant influence on the development of your writing?
My life as a writer began as a reader. Encouraged by my mother, I became a voracious reader of everything I could get my hands on. In childhood, Alice in Wonderland, The Wizard of Oz, The Magic Faraway Tree, The Little White Horse—stories with an element of fantasy and wonder—captured me and taught me what writing could do. Such books gave me a sense of literature not as escape but, rather, as possibility. It was Harriet the Spy and The Long Secret by Louise Fitzhugh that made me realize, around the age of eight, that I too could put words to paper, make worlds come alive through language. I’ve always been an observer, fascinated by other people’s lives, their mannerisms, their casual remarks, and writing allowed me to put that natural tendency to work. I wrote obsessively as a kid, keeping a daily diary for many years. I spent almost as much time writing as I did living.
As an adolescent, the writers who shaped me as a person included: Kundera; Hermann Hesse; Anaïs Nin; Somerset Maugham; Kafka; Thomas Wolfe; Virginia Woolf; Joyce; Beckett; Duras; and others, too many to count. Like most sensitive teenagers, I was on a quest of some kind, grappling toward something as yet unnamable, something to do with who I wanted to become in this complicated, precarious world. Books were my source of inspiration, guiding me through those fraught but illuminating and exciting years.
It’s never easy to identify influences, and, of course, they change over time. I do think, however, that Euro-American modernist writers most of all have affected my sense of what literature can do. I remain drawn to experimental writers who push boundaries without the expectation or desire to be loved or even understood by a majority of readers. I prefer art that does hard things, pushing formal, intellectual, and emotional boundaries. I don’t want to read or see a slightly modified version of something I’ve read or seen a million times before. That’s certainly a sensibility I’ve carried with me from my early experiences as a reader.
- What is your relationship with cinema? Are there any directors who have influenced you or films that you find yourself returning to again and again?
Film has had a deep effect on my writing in a number of ways. In film, image, sound, and movement work together in a manner singular to the medium. When I think about my writing, I have a sense of wanting to produce a kind of filmic atmosphere that takes light, sound, and movement into account. I want to produce a landscape, not just a plot or characters. I tend to write with a soundtrack in mind, which brings characters and settings to life for me. I also consider what might be done in film in relation to how to solve any formal issues that might arise in my work. This becomes a way to loosen stubborn knots, allowing me to approach literary problems by way of filmic solutions.
Wim Wenders’ Until the End of the World is a film that has been a major influence on me, and the soundtrack of the film still moves me. I first saw it in my early twenties, just after the Gulf War, and I’ve carried it with me ever since, though never rewatching it until a few years ago. I saw the approximately five-hour director’s cut, and I found it even more profound. I wrote an article about my experience of rewatching the film in The Markaz Review. Wenders’s more recent Perfect Days is another favorite. All of his work, really, including his early films, Summer in the City and Alice in the Cities, matters to me. Everything by Krzysztof Kieślowski, always and forever. Other directors I return to include: Jafar Panahi, Mohsen Makhmalbaf, Abbas Kiarostami, François Truffaut, Agnès Varda, Satyajit Ray, Akira Kurasawa, Victor Erice, Lars von Trier, Atom Egoyan, Ingmar Bergman, Annemarie Jacir, and, and, and.
I curated an annual film week at Kuwait University for over a decade, organizing each event around specific themes, such as “The Immigrant Experience,” “New Wave Cinema: France and Iran,” “Children in Film,” among others. As a professor of English and comparative literature, I wanted to introduce students to films not on their radar and especially to expose them to interdisciplinary approaches to the study of culture. Screenings were followed by animated discussions, and these were, for me anyway, enriching experiences.
- In The Hidden Light of Objects, objects are not merely parts of everyday life; they seem to become carriers of memory, connecting the past, people, and places. Do you think objects can truly carry a kind of memory? Is there a particular object in your own life that creates a strong connection with your past?
I really do believe that objects carry memories, and much more than memories. In objects inhere who we once were or the trace of people no longer with us or times and places long gone. I feel this even about objects that don’t belong to me. When I visit museums, I am often overwhelmed by what I experience as a wave of time and effort by people—many anonymous, most dead. Why are we as a species so compelled to make objects, to collect them, to spend money on them, to shelter and display them, to pass them down generation to generation? We seem to intuit an element of ourselves in our objects, our life force, perhaps. Numerous belief systems, including Shintoism, have this spiritual sense of objects.
There are a number of objects that connect me to my past, but I’ll choose one to share. When I was in elementary school, a dear Swedish friend was leaving Kuwait for good. We had spent the summer swimming and having so much fun together, knowing that at the end of it, she would be gone. Before they left, her parents gave my parents a beautiful glass candleholder. I forgot all about this candleholder for decades; it was not exactly the kind of gift a kid would appreciate. I recently rediscovered it in the bottom drawer of the China cabinet in my childhood home. Through its bumpy frosted glass, I saw me and my friend splashing in the pool until our fingers raisined. I saw my parents and her parents young and full of energy, their lives still ahead of them. In that object, I glimpsed us all, free of the shadows that would inevitably descend with the passage of time. This candleholder now sits on a shelf in my study. Every day it reminds me of a time when everything was still possible, filling me with the warmth of a fleeting friendship.
- We often think of memory as a space that preserves what actually happened in the past. Yet remembering never brings the past back exactly as it was; rather, it reconstructs it from the perspective of the present. This becomes even more complex in geographies shaped by war, migration, exile, and displacement: a person may become attached to a place that no longer exists, perhaps even to a version of it that never quite existed in the first place. In this sense, how do you understand the role of memory in human existence and in our relationshipwith geography? Does remembering connect us to our past, or is memory itself what continually produces what we call the past?
The past is irretrievable: for better or worse, there is simply no going back. Memory doesn’t reproduce or revisit the past—both impossibilities—but it does create something we believe is “the past.” That creation may contain elements of what actually happened or what a place was actually like, but it also contains our own interpretations of what happened, our fictionalized projections, our current desires and aspirations, and a whole mess of other influences we are likely not even fully conscious of. But the past can become a repository of creativity, as it is for me. We return to the past—our own, our country’s, or the more general past of history—to pick out elements we want to explore, to construct a narrative around, something we want to bring to life, though never, of course, as it once was (if it ever was). Using the past as creative inspiration is, as you’ve suggested, colored by the present and our current urgencies. The past as a kind of archive can become a way into the future, especially when the present is a letdown (to put it mildly), as it seems to be for many of us today. In this sense, the past, accessed via an inevitably flawed memory, becomes a portal into an otherwise blocked future. Fiction fabricates portals of this kind.
Memory, the past, temporality—these are the building blocks of my writing process. But this does not have to do with nostalgia. Nostalgia can be seductive, but I’m wary of it because it tends to glorify some version of the past that didn’t exist, and this version gets used to legitimate injustice in the present. In its most extreme version, nostalgic visions can culminate in fascism. In its more benign form, nostalgia can be soothing, providing a degree of grounding in a world that is moving at an unrelenting pace. The right balance is necessary.
Geographies and landscapes change as a result of brutal violence, as we are currently witnessing in Gaza. They also change as a result of ruthless and greedy development. Markers of memory are wiped out indifferently by bombs and bulldozers. As we age, places that shaped us change beyond recognition or disappear altogether, leaving us bereft and disoriented. People either find their own preferred ways to navigate this transformed terrain or they remain lost. Writing is my way through.
- Are there any Turkish writers you know or have read, or Turkish filmmakers whose work you have seen?
Ahmet Hamdi Tanpınar’s The Time Regulation Institute is a remarkable novel. The title immediately seduced me. Tanpinar’s engagement with various notions of time—a Bergsonian sense of duration versus clock time, for example—is entirely relevant to my own thinking about temporality and its effect on existence. The sense of being out of joint with one’s time—as the narrator and other characters are—continues to resonate for so many of us today, the world shifting under our feet. Tanpınar’s use of humor to convey the rising conflict between modernity and tradition reminds me of the great Japanese writer Natsume Sōseki. Other Turkish writers whose work I’ve enjoyed include Oğuz Atay, Latife Tekin, Sait Faik Abasıyanık, and, of course, Orhan Pamuk, whose sketches are especially charming.
Nuri Bilge Ceylan’s Once Upon a Time in Anatolia is sublime. His atmospheric images are like landscape paintings, and his use of silence produces a visceral response in the viewer. I hope to spend more time exploring Turkish new wave cinema, which I don’t know enough about.
- Thank you very much for your answers. Is there anything you would like to add?
I appreciate your thoughtful questions.
We live in a world that is becoming increasingly intolerant when it comes to creative and political freedom of expression. This is true everywhere in the world, not just in the part of the world I’m from. For a writer, there is no worse sensation than constraint—that is to say, feeling like you can’t write what you want to for fear of serious repercussions. I’m not sure how to navigate these encroaching restrictions and ensuing fear. Some writers rely on allegory and symbolism, giving themselves plausible deniability. I admire their clever maneuvers, but I’m not that kind of writer. I want to be direct if that’s what the work demands. I don’t want to have to take into consideration political consequences ahead of creative requirements. Great art can be produced in the direst of circumstances, no doubt, but I resent this added burden artists are forced to bear. Life is short and hard enough without having to carry this extra weight. My sincerest hope is that we are moving through a temporary fog, with a clear horizon waiting for us on the other side.
Filmler Fikirler Röportajı
Mai Al-Nakib – Eylül 2026
- Edebiyat ve yazıyla ilişkiniz nasıl başladı? Yazarlığınızın gelişiminde önemli etkisi olan belirli yazarlar veya eserler oldu mu?
Bir yazar olarak hayatım, bir okur olarak başladı. Annemin teşvikiyle, elime geçen her şeyi büyük bir iştahla okuyan bir okura dönüştüm. Çocukluğumda Alice Harikalar Diyarında, Oz Büyücüsü, The Magic Faraway Tree, The Little White Horse gibi fantastik ve hayret duygusu uyandıran ögeler barındıran hikâyeler beni büyüledi ve bana yazının neler yapabileceğini öğretti. Bu tür kitaplar, edebiyatı bir kaçış olarak değil, daha ziyade bir imkânlar alanı olarak görmemi sağladı.
Sekiz yaşlarındayken Louise Fitzhugh’nun Harriet the Spy ve The Long Secret adlı kitapları, benim de sözcükleri kâğıda dökebileceğimi, dil aracılığıyla dünyaları canlandırabileceğimi fark etmemi sağladı. Her zaman iyi bir gözlemci oldum; başka insanların hayatları, davranış biçimleri ve gelişigüzel söyledikleri sözler beni büyüledi. Yazmak da bu doğal eğilimimi kullanmamı sağladı. Çocukken takıntılı denebilecek ölçüde yazardım; uzun yıllar boyunca her gün günlük tuttum. Neredeyse yaşamak kadar çok zamanımı yazmaya ayırıyordum.
Ergenlik dönemimde beni bir insan olarak şekillendiren yazarlar arasında Kundera, Hermann Hesse, Anaïs Nin, Somerset Maugham, Kafka, Thomas Wolfe, Virginia Woolf, Joyce, Beckett, Duras ve sayamayacağım kadar çok başka isim vardı. Çoğu hassas genç gibi ben de bir tür arayış içindeydim; henüz adını koyamadığım bir şeye doğru yol almaya çalışıyordum. Bunun, bu karmaşık ve kırılgan dünyada kim olmak istediğimle bir ilgisi vardı. Kitaplar benim ilham kaynağımdı; o çalkantılı ama aynı zamanda aydınlatıcı ve heyecan verici yıllarda bana yol gösterdiler.
Etkileri belirlemek hiçbir zaman kolay değildir ve elbette bunlar zamanla değişir. Yine de özellikle Avrupa-Amerikan modernist yazarların, edebiyatın neler yapabileceğine ilişkin anlayışımı en fazla etkileyenler olduğunu düşünüyorum. Sınırları zorlayan ve bunu okurların çoğunluğu tarafından sevilme, hatta anlaşılma beklentisi ya da arzusu taşımadan yapan deneysel yazarlara hâlâ ilgi duyuyorum. Zor şeylere girişen; biçimsel, düşünsel ve duygusal sınırları zorlayan sanatı tercih ediyorum. Daha önce milyonlarca kez okuduğum veya gördüğüm bir şeyin hafifçe değiştirilmiş bir versiyonunu okumak ya da görmek istemiyorum. Bu kesinlikle ilk okurluk deneyimlerimden bugüne taşıdığım bir duyarlılık.
- Sinemayla ilişkiniz nasıl? Sizi etkileyen yönetmenler veya tekrar tekrar dönüp izlediğiniz filmler var mı?
Sinema, yazarlığım üzerinde birçok açıdan derin bir etkiye sahip oldu. Sinemada görüntü, ses ve hareket, bu mecraya özgü bir biçimde birlikte işler. Yazılarımı düşündüğümde, ışığı, sesi ve hareketi hesaba katan bir tür sinematik atmosfer yaratmak istediğimi hissediyorum. Yalnızca bir olay örgüsü veya karakterler değil, bir manzara/dünya yaratmak istiyorum.
Yazarken genellikle zihnimde bir film müziği varmış gibi çalışırım; bu, karakterleri ve mekânları benim için canlandırır. Ayrıca çalışmalarımda ortaya çıkabilecek biçimsel sorunları nasıl çözebileceğimi düşünürken, sinemada nelerin yapılabileceğini de göz önünde bulundururum. Bu, çözülmesi güç düğümleri gevşetmenin bir yolu hâline geliyor; edebî problemlere sinemasal çözümler aracılığıyla yaklaşmamı sağlıyor.
Wim Wenders’ın Until the End of the World filmi üzerimde çok büyük etkisi olan bir filmdir ve filmin müzikleri hâlâ beni derinden etkiler. Filmi ilk kez yirmili yaşlarımın başında, Körfez Savaşı’nın hemen ardından izledim ve o günden beri onu içimde taşıdım; ancak birkaç yıl öncesine kadar bir daha hiç izlemedim. Yaklaşık beş saatlik yönetmen kurgusunu izlediğimde filmi daha da derin buldum. Filmi yeniden izleme deneyimim üzerine The Markaz Review için bir yazı yazdım.
Wenders’ın daha yakın tarihli Perfect Days filmi de favorilerimden biri. Aslında onun bütün çalışmaları benim için önemlidir; Summer in the City ve Alice in the Cities gibi ilk dönem filmleri de dâhil.
Krzysztof Kieślowski’nin yaptığı her şey, her zaman ve sonsuza kadar. Tekrar tekrar döndüğüm diğer yönetmenler arasında Jafar Panahi, Mohsen Makhmalbaf, Abbas Kiarostami, François Truffaut, Agnès Varda, Satyajit Ray, Akira Kurosawa, Víctor Erice, Lars von Trier, Atom Egoyan, Ingmar Bergman, Annemarie Jacir ve daha niceleri var.
Kuveyt Üniversitesi’nde on yılı aşkın süre boyunca her yıl düzenlenen bir film haftasının küratörlüğünü yaptım. Her etkinliği “Göçmenlik Deneyimi”, “Yeni Dalga Sineması: Fransa ve İran”, “Sinemada Çocuklar” gibi belirli temalar etrafında düzenliyordum. İngiliz ve karşılaştırmalı edebiyat profesörü olarak öğrencileri onların ilgi alanlarına henüz girmemiş filmlerle tanıştırmak ve özellikle kültür çalışmalarına disiplinlerarası yaklaşımlarla karşılaşmalarını sağlamak istiyordum. Gösterimlerin ardından oldukça canlı tartışmalar yapılırdı ve en azından benim açımdan bunlar son derece zenginleştirici deneyimlerdi.
- The Hidden Light of Objects’te nesneler yalnızca gündelik hayatın parçaları değildir; geçmişi, insanları ve mekânları birbirine bağlayan hafıza taşıyıcılarına dönüşüyor gibidir. Sizce nesneler gerçekten bir tür hafıza taşıyabilir mi? Kendi hayatınızda geçmişinizle güçlü bir bağ kurmanızı sağlayan belirli bir nesne var mı?
Nesnelerin anıları taşıdığına gerçekten inanıyorum; hatta anılardan çok daha fazlasını taşıdıklarına.
Nesnelerin içinde bir zamanlar olduğumuz kişiler, artık bizimle olmayan insanların izleri ya da çoktan geride kalmış zamanların ve mekânların izleri varlığını sürdürür. Bunu bana ait olmayan nesneler konusunda bile hissediyorum. Müzeleri ziyaret ettiğimde çoğu zaman insanların —birçoğu isimsiz, çoğu artık hayatta olmayan insanların— harcadıkları zamanın ve emeğin üzerime dalga gibi geldiğini hisseder ve bundan çok etkilenirim.
Bir tür olarak neden nesneler üretmeye, onları toplamaya, onlara para harcamaya, onları koruyup sergilemeye ve kuşaktan kuşağa aktarmaya bu kadar güçlü bir ihtiyaç duyuyoruz? Sanki nesnelerimizde kendimize ait bir unsurun, belki de yaşam gücümüzün, bulunduğunu sezgisel olarak hissediyoruz. Şintoizm de dâhil olmak üzere pek çok inanç sisteminde nesnelere ilişkin böylesi ruhani bir anlayış vardır.
Beni geçmişime bağlayan birçok nesne var ama bunlardan birini paylaşayım. İlkokuldayken çok sevdiğim İsveçli bir arkadaşım Kuveyt’ten temelli ayrılıyordu. Yaz boyunca birlikte yüzmüş, çok eğlenmiştik; ama yazın sonunda onun gideceğini de biliyorduk. Ayrılmadan önce ailesi benim aileme çok güzel, camdan yapılmış bir şamdan hediye etti.Bu şamdanı onlarca yıl boyunca tamamen unuttum. Sonuçta bir çocuğun pek değer vereceği türden bir hediye değildi. Yakın zamanda çocukluğumun geçtiği evdeki porselen dolabının en alt çekmecesinde onu yeniden buldum. Buzlu ve pürüzlü camının içinden, arkadaşımla havuzda parmaklarımız buruşuncaya kadar su sıçratarak oynadığımız hâlimizi gördüm. Annemle babamı ve onun anne babasını genç, enerji dolu ve bütün hayatları hâlâ önlerindeyken gördüm.
O nesnenin içinde hepimizi, zaman geçtikçe kaçınılmaz biçimde üzerimize çökecek gölgelerden henüz uzakta olduğumuz hâlimizle bir anlığına gördüm. Bu şamdan şimdi çalışma odamda bir rafta duruyor. Her gün bana her şeyin hâlâ mümkün olduğu bir zamanı hatırlatıyor ve beni gelip geçici bir dostluğun sıcaklığıyla dolduruyor.
- Hafızayı çoğu zaman geçmişte gerçekten yaşananları koruyan bir alan olarak düşünürüz. Oysa hatırlamak geçmişi hiçbir zaman olduğu gibi geri getirmez; onu bugünün perspektifinden yeniden kurar. Savaş, göç, sürgün ve yerinden edilmenin şekillendirdiği coğrafyalarda bu durum daha da karmaşık hâle gelir: İnsan artık var olmayan bir yere, hatta belki de hiçbir zaman tam olarak var olmamış bir hâline bağlanabilir. Bu bağlamda hafızanın insan varoluşundaki ve coğrafyayla kurduğumuz ilişkideki rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz? Hatırlamak bizi geçmişimize mi bağlar, yoksa “geçmiş” dediğimiz şeyi sürekli üreten şey bizzat hafıza mıdır?
Geçmiş geri getirilemez: iyi ya da kötü, geriye dönüş diye bir şey yoktur.
Hafıza geçmişi yeniden üretmez ya da geçmişe yeniden gitmez — bunların ikisi de imkânsızdır — fakat bizim “geçmiş” olduğuna inandığımız bir şeyi yaratır. Bu yaratım, gerçekten yaşanmış olanların veya bir yerin gerçekten nasıl olduğunun bazı unsurlarını içerebilir. Ancak aynı zamanda yaşananlara ilişkin kendi yorumlarımızı, kurgusal yansıtmalarımızı, bugünkü arzu ve özlemlerimizi ve muhtemelen tam anlamıyla farkında bile olmadığımız bir yığın başka etkiyi de içinde barındırır.
Ama geçmiş, benim için olduğu gibi, bir yaratıcılık deposuna dönüşebilir.
Geçmişe —kendi geçmişimize, ülkemizin geçmişine veya daha genel anlamda tarihin geçmişine— geri döneriz; araştırmak istediğimiz unsurları oradan seçer, onların etrafında bir anlatı kurar ve bir şeyi yeniden hayata geçirmek isteriz. Elbette onu hiçbir zaman eskiden olduğu hâliyle canlandıramayız — zaten gerçekten o şekilde var olup olmadığı da ayrı bir mesele. Sizin de belirttiğiniz gibi, geçmişi yaratıcı bir ilham kaynağı olarak kullanışımız bugün tarafından ve bugünkü aciliyetlerimiz tarafından şekillendirilir.
Bir tür arşiv olarak geçmiş, özellikle de bugün —hafif bir ifadeyle— hayal kırıklığı yaratıyorsa, ki günümüzde çoğumuz açısından durum böyle görünüyor, geleceğe açılan bir yol hâline gelebilir.Bu anlamda geçmiş, kaçınılmaz olarak kusurlu olan hafıza aracılığıyla erişildiğinde, aksi takdirde önümüzün kapalı olduğu bir geleceğe açılan bir kapıya dönüşür. Kurgu da bu tür kapılar yaratır.
Hafıza, geçmiş ve zamansallık benim yazma sürecimin yapı taşlarıdır. Ancak bunun nostaljiyle ilgisi yok. Nostalji baştan çıkarıcı olabilir fakat ona karşı temkinliyim; çünkü gerçekte hiçbir zaman var olmamış bir geçmiş versiyonunu yüceltme eğilimindedir ve bu versiyon daha sonra bugündeki adaletsizlikleri meşrulaştırmak için kullanılabilir. En uç biçiminde nostaljik tahayyüller faşizmle sonuçlanabilir. Daha zararsız biçimindeyse nostalji yatıştırıcı olabilir; durmaksızın ilerleyen bir dünyada insana belirli ölçüde bir dayanak sağlayabilir. Doğru dengeyi bulmak gerekir.
Coğrafyalar ve manzaralar, bugün Gazze’de tanık olduğumuz gibi, acımasız şiddetin sonucunda değişir. Aynı zamanda acımasız ve açgözlü yapılaşmanın sonucunda da değişirler. Hafızanın işaretleri bombalar ve buldozerler tarafından hiçbir ayrım gözetilmeksizin silinir. Yaşlandıkça bizi şekillendiren mekânlar tanınmayacak ölçüde değişir veya tamamen ortadan kaybolur; bizi yoksunluk ve yönünü kaybetmişlik duygusuyla baş başa bırakırlar. İnsanlar ya bu dönüşmüş arazide yol almanın kendilerine uygun yollarını bulurlar ya da kaybolmuş olarak kalırlar. Yazmak, benim bu arazide yolumu bulma biçimim.
- Bildiğiniz veya okuduğunuz Türk yazarlar ya da filmlerini izlediğiniz Türk yönetmenler var mı?
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü olağanüstü bir roman. Daha kitabın adı beni hemen cezbetti.Tanpınar’ın farklı zaman kavrayışlarıyla —örneğin Bergsoncu süre anlayışı ile saat zamanı arasındaki karşıtlıkla— ilgilenmesi, benim zamansallık ve onun varoluş üzerindeki etkisine ilişkin düşüncelerimle bütünüyle örtüşüyor.
İnsanın kendi zamanıyla uyumsuzluk içinde olması hissi —anlatıcının ve diğer karakterlerin yaşadığı gibi— bugün de birçoğumuz için karşılığını bulmaya devam ediyor; dünya adeta ayaklarımızın altında değişiyor.Tanpınar’ın modernite ile gelenek arasında giderek büyüyen çatışmayı aktarmak için mizahı kullanması bana büyük Japon yazar Natsume Sōseki’yi hatırlatıyor.
Eserlerini severek okuduğum diğer Türk yazarlar arasında Oğuz Atay, Latife Tekin, Sait Faik Abasıyanık ve elbette Orhan Pamuk var. Pamuk’un çizimleri özellikle büyüleyici.Nuri Bilge Ceylan’ın Bir Zamanlar Anadolu’da filmi ise muhteşem.Atmosferik görüntüleri manzara resimleri gibi ve sessizliği kullanma biçimi izleyicide içgüdüsel, bedensel bir tepki yaratıyor. Hakkında yeterince bilgi sahibi olmadığım Türk Yeni Dalga sinemasını keşfetmeye daha fazla zaman ayırmayı umuyorum.
- Yanıtlarınız için çok teşekkür ederiz. Eklemek istediğiniz başka bir şey var mı?
Düşünceli ve özenli sorularınız için teşekkür ederim.
Yaratıcı ve siyasi ifade özgürlüğü söz konusu olduğunda giderek daha tahammülsüz hâle gelen bir dünyada yaşıyoruz. Bu yalnızca benim geldiğim coğrafya için değil, dünyanın her yeri için geçerli.Bir yazar açısından kısıtlanmışlık hissinden daha kötü bir duygu yoktur; yani ciddi sonuçlarla karşılaşma korkusu nedeniyle istediğiniz şeyi yazamayacağınızı hissetmek.
Giderek üzerimize gelen bu kısıtlamalar ve bunların doğurduğu korku karşısında nasıl yol alınması gerektiğinden emin değilim.Bazı yazarlar alegori ve sembolizme başvurarak kendilerine makul bir inkâr alanı yaratıyorlar. Onların bu zekice manevralarına hayranlık duyuyorum ama ben o tür bir yazar değilim.
Eğer eser bunu gerektiriyorsa doğrudan olmak istiyorum. Yaratıcı gerekliliklerden önce siyasi sonuçları hesaba katmak zorunda olmak istemiyorum. Hiç kuşkusuz en korkunç koşullar altında bile büyük sanat eserleri üretilebilir. Ancak sanatçıların taşımak zorunda bırakıldığı bu ilave yükten rahatsızlık duyuyorum.
Hayat, bu fazladan yükü de taşımak zorunda kalmadan bile yeterince kısa ve zor. En içten dileğim, şu anda yalnızca geçici bir sisin içinden geçiyor olmamız ve öte tarafta bizi berrak bir ufkun bekliyor olmasıdır.
